| ..Procedura wnoszenia skarg indywidualnych do Komisji Europejskiej |
Zgodnie z artykułem 226 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską jeśli Komisja Europejska uzna, że Państwo Członkowskie uchybiło jednemu ze zobowiązań, które na nim ciążą na mocy Traktatu Rzymskiego wydaje ona uzasadnioną opinię w tym przedmiocie, po uprzednim umożliwieniu temu Państwu przedstawienia swych uwag. Jeśli państwo to nie zastosuje się do opinii w terminie określonym przez Komisję może ona wnieść sprawę do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
Komisja może wszcząć przedmiotowe postępowanie na skutek skargi jednostki, która poniosła szkodę w wyniku naruszenia przez Państwo Członkowskie prawa wspólnotowego. W związku z powyższym, w prawie wspólnotowym stworzono pewną procedurę wnoszenia do Komisji skarg indywidualnych. Komisja wydała odpowiedni  formularz skarg.
Według noty objaśniającej formularz, jednostka jest uprawniona do złożenia skargi na jakikolwiek środek krajowy (ustawę, rozporządzenie, decyzję administracyjną) lub praktykę, którą uważa za niezgodną z przepisem lub zasadą prawa wspólnotowego. Skarżący nie muszą przedstawić swojego formalnego zainteresowania wszczynaniem postępowania. Nie są również zobowiązani wykazać, iż zostali bezpośrednio dotknięci naruszeniem. Skarga dopuszczalna jest jedynie na tej podstawie, że zarzuca się w niej naruszenie prawa wspólnotowego przez państwo członkowskie. Służby Komisji będą decydować, czy w świetle reguł i priorytetów ustalonych przez Komisję w odniesieniu do wszczęcia i prowadzenia procedury nadać skardze dalszy bieg.
Komisja Europejska oczekuje od skarżącego, że przed lub ewentualnie równocześnie z wniesieniem skargi, rozpocznie dochodzenie swych roszczeń na szczeblu krajowym przed władzami administracyjnymi i sądowymi (włączając w to także rzeczników praw obywatelskich, organy arbitrażowe i koncyliacyjne).
W nocie objaśniającej Komisja wskazuje również, że w związku z procedurą skargową jednostce przysługują następujące gwarancje administracyjne:
- prawo do zarejestrowania w Sekretariacie Generalnym Komisji każdej dopuszczalnej skargi i do niezwłocznego poinformowania o tym fakcie (sygnatura figuruje na korespondencji), co jednak nie gwarantuje wszczęcia postępowania,
- obowiązek Komisji przestawienia sprawy właściwemu państwu członkowskiemu, by spróbowało usunąć naruszenie,
- obowiązek Komisji podjęcia decyzji co do istoty skargi w terminie 12 miesięcy od jej rejestracji,
- obowiązek Komisji do poinformowania jednostki o zamiarze zamknięcia procedury bądź informowania o jej biegu.
Wspomniany formularz lub pismo przedstawiające przedmiotową sprawę należy kierować do Komisji pod adresem:
Commission of the European Communities
(Attn: Secretary-General)
Rue de la Loi 200
B-1049 Brussels
BELGIUM
 Reasumując:
- Organem właściwym do rozpatrywania bezpośrednio skarg jednostek na decyzje instytucji wspólnotowych sprzecznych z prawem Unii Europejskiej jest Sąd Pierwszej Instancji.
- Natomiast w przypadku naruszenia prawa wspólnotowego przez państwo członkowskie, osoby fizyczne i prawne są uprawnione do wniesienia sprawy do Komisji Europejskiej. Komisja uznając skargę za zasadną może w rezultacie wnieść skargę do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
- W tym kontekście, jeśli dana kwestia nie jest objęta zakresem prawa Unii Europejskiej, obywatele Rzeczypospolitej Polskiej nie mogą odwoływać się do instytucji wspólnotowych.
- Procedura naruszenia nie służy do rozwiązywania indywidualnych spraw. Zobowiązuje ona jedynie państwo członkowskie do przestrzegania prawa Wspólnoty. Skarżący powinni wnosić indywidualne roszczenia za poniesione szkody przed krajowymi sądami, powołując się bezpośrednio na przepisy prawa wspólnotowego
 Opracowano na podstawie:
Mik C., Europejskie prawo wspólnotowe. Zagadnienia teorii i praktyki. Tom I, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2000 r.
 Więcej informacji:
Formularz skargi do Komisji Wspólnot Europejskich dotyczącej naruszenia prawa wspólnotowego, Sekretariat Generalny Komisji Europejskiej
| ..Procedura wnoszenia skarg indywidualnych do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości |
Wiodącą instytucją prawną w Unii Europejskiej jest Europejski Trybunału Sprawiedliwości, przy którym funkcjonuje Sąd Pierwszej Instancji. W trybie art. 230 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską osoby fizyczne lub osoby prawne mają ograniczoną możliwość składania skargi do Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich.
Zgodnie z postanowieniami artykułu 230 TWE, każda osoba fizyczna lub prawna może wnieść, na tych samych warunkach, skargę na decyzje instytucji wspólnotowej, której jest adresatem oraz na decyzje, które mimo przyjęcia w formie rozporządzenia lub decyzji skierowanej do innej osoby dotyczą jej bezpośrednio i indywidualnie. Skargi przewidziane w niniejszym artykule powinny być wniesione w terminie dwóch miesiecy, stosownie do przypadku, od daty publikacji aktu lub jego notyfikowania skarżącemu lub, w razie ich braku, od daty powzięcia przez niego wiadomości o tym akcie. W przypadku, gdy Sąd Pierwszej Instancji uzna skargę za zasadną, może stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu prawnego. W przypadku, gdy przedmiotem skargi jest rozporządzenie, można pozostawić niektóre jego postanowienia w mocy.
Jeżeli Parlament Europejski, Rada lub Komisja, z naruszeniem Traktatu Rzymskiego, zaniechają działania to, według artykułu 232 TWE, każda osoba fizyczna lub prawna może wnieść skargę do SPI stawiając zarzut jednej z instytucji Wspólnoty, iż zaniechała wydania aktu skierowanego do niej, innego niż zalecenie lub opinia.
Skargę wnosi się bezpośrednio do Sądu Pierwszej Instancji bez pośrednictwa jakichkolwiek instytucji w Polsce w formie pisma skierowanego do Sekretariatu przedmiotowej instytucji na adres:
Sekretariat Sądu Pierwszej Instancji
Bd Konrad Adenauer
L-2925 Luxembourg
Tel.: (352) 4303-1
faks: (352) 43 37 66
e-mail: ECJ.Registry@curia.eu.int
Wniesienie skargi do Sądu Pierwszej Instancji następuje poprzez skierowanie jej w formie pisemnej do sekretarza Sądu. Skarga musi zawierać nazwisko i adres skarżącego oraz charakter, w jakim występuje osoba podpisująca, wskazanie strony lub stron, przeciw którym wnosi się skargę, przedmiot sporu, wnioski oraz zwięzłe przedstawienie zarzutów prawnych stanowiących podstawę skargi.
Skardze towarzyszy, w stosownych przypadkach, akt, co do którego wnioskuje się o stwierdzenie nieważności. Jeśli skarga odnosi się do zaniechania działania prawodawczego trzeba przedłożyć dokumenty dowodowe wskazujące datę wezwania instytucji do działania. Gdy dokumenty nie zostają przedłożone razem ze skargą, sekretarz zwraca się do zainteresowanej strony o przedstawienie ich w rozsądnym terminie, lecz w takim przypadku prawa strony nie wygasają nawet wtedy, gdy takie dokumenty są przedstawione po terminie wyznaczonym do wszczęcia postępowania.
Sąd Pierwszej Instancji posiada swój własny regulamin proceduralny (Dziennik Urzędowy UE L 136, z 30 maja 1991 r.) Procedura Sądu Pierwszej Instancji obejmuje zasadniczo fazę pisemną oraz fazę ustną. Prezes wyznacza na początku sprawy sędziego sprawozdawcę, którego zadaniem jest śledzenie przebiegu sprawy. Na zakończenie procedury pisemnej, a w danym przypadku, po przeprowadzeniu środków dowodowych, sprawa jest rozpatrywana na posiedzeniu jawnym. Rozprawy sądowe są tłumaczone symultanicznie na różne języki urzędowe Unii Europejskiej. Funkcje rzecznika generalnego mogą być wykonywane w ograniczonej liczbie spraw przez wyznaczonego w tym celu sędziego. Sędziowie obradują następnie na podstawie projektu sporządzonego przez sędziego sprawozdawcę a wyrok jest ogłaszany publicznie.
Językiem postępowania może być którykolwiek z dwudziestu języków urzędowych Unii. Z zasady wyboru języka dokonuje skarżący. Jeżeli pozwanym jest Państwo Członkowskie albo osoba fizyczna posiadająca przynależność Państwa Członkowskiego lub osoba prawna ustanowiona w Państwie Członkowskim, językiem postępowania jest język urzędowy tego Państwa Członkowskiego. Jeśli w państwie tym obowiązuje kilka języków urzędowych, skarżący wybiera ten, który mu najbardziej odpowiada. Niemniej jednak jezykiem roboczym Sądu Pierwszej Instancji jest język francuski.
Zasadą naczelną postępowania przed Sądem Pierwszej Instancji jest obligatoryjność posiadania przez strony i interwenientów pełnomocnika. Obowiązek ten dotyczy całego postępowania przed Sądem- zarówno fazy pisemnej jak i ustnej postępowania. Oryginał każdego pisma procesowego składanego przez strony w Sądzie musi być podpisany przez pełnomocnika, zwanego adwokatem w przypadku osób fizycznych i prawnych. Ponadto w toku fazy ustnej postępowania strony mogą zwracać się do SPI tylko za pośrednictwem swoich pełnomocników.
 Opracowano na podstawie:
Perkowski M., Wymiar Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wybrane zagadnienia. Wyd. Lewis Nexis, Warszawa 2003
 Więcej informacji:
Europejski Trybunał Sprawiedliwości
| ..Procedura wnoszenia skarg indywidualnych do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka |
Europejski Trybunał Praw Człowieka jest wiodącą instytucją sądownictwa funkcjonującą w Europie, poza mandatem Unii Europejskiej. Jest to sąd międzynarodowy, powołany do rozpatrywania skarg składanych przez osoby, które twierdzą, że naruszono ich prawa zagwarantowane w Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Konwencja jest umową międzynarodową, na podstawie której państwa należące do Rady Europy zobowiązały się do poszanowania wymienionych w niej praw i wolności. Polska uczyniła to, ratyfikując Konwencję 19 stycznia 1993 r. W związku z powyższym przedmiotowymi zagadnieniami zajmuje się Rada Europy, która nie jest instytucją wspólnotową.
Od 1 października 2004 r. w Biurze Informacji Rady Europy został zatrudniony prawnik, którego zadaniem jest udzielanie informacji na temat Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a w szczególności:
- informowanie o warunkach dopuszczalności wnoszenia indywidualnych skarg do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka;
- informowanie o zasadach funkcjonowania, orzecznictwie i obowiązujących procedurach Europejskiego Trybunału Praw Człowieka;
- udzielanie informacji o krajowych środkach odwoławczych, które muszą być wykorzystane przed skierowaniem skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Prawnik jest pracownikiem Biura Informacji Rady Europy, nie reprezentuje on Europejskiego Trybunału Prawa Człowieka. Udzielone informacje nie mogą być traktowane jako porady prawne. Nie stanowią także decyzji co do zasadności przedstawionej skargi. Celem tej informacji jest jedynie wyjaśnienie, w świetle orzecznictwa i praktyki Trybunału, warunków dopuszczalności skarg indywidualnych oraz szans powodzenia Pani/Pana skargi w postępowaniu przed Trybunałem.
 Informacje udzielane są:
telefonicznie - poniedziałek, środa, czwartek
w godz. 12.30-17.00
spotkania - po uprzednim umówieniu terminu
 Kontakt:
Biuro Informacji Rady Europy
Al. Niepodległości 22, 02-653 Warszawa
tel. (4822) 845 20 84, 853 57 73
fax (48 22) 853 57 74
e-mail: lakoma@coe.org.pl
 Więcej informacji:
Biuro Informacji Rady Europy
Europejski Trybunał Praw Człowieka
| ..Składanie petycji do Parlamentu Europejskiego |
Art. 21 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (w związku z art. 194) zapewnia każdemu obywatelowi prawo petycji do Parlamentu Europejskiego w dowolnym języku urzędowym UE. Tym samym uzyska odpowiedź w takim samym języku. Jest to uprawnienie, dzięki któremu obywatele Unii Europejskiej mają wpływ na działanie instytucji wspólnotowych. Przedmiotem petycji do Parlamentu Europejskiego mogą być wszystkie sprawy, którymi zajmuje się Unia Europejska, czyli np. prawa człowieka, kwestie ochrony środowiska, sprawy socjalne itp.
 Więcej informacji:
Petycje, Parlament Europejski
Formularz Petycji
| .Wnoszenie skarg do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich |
Art. 21 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (w związku z art. 195) gwarantuje każdemu obywatelowi UE, iż może się on zwracać do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (Ombudsmana).
Interwencja u Ombudsmana, który jest wybierany przez Parlament Europejski, może dotyczyć np. niewłaściwego funkcjonowania instytucji wspólnotowych, o ile w tej sprawie nie toczy się postępowanie sądowe. Ombudsman, jeśli uzna że skarga jest uzasadniona, informuje o tym odpowiednią instytucję i przedkłada jej zalecenia, na które powinna ona udzielić odpowiedzi w ciągu trzech miesięcy
 Więcej informacji:
Decyzja Parlamentu Europejskiego z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie przepisów i ogólnych warunków regulujących wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich
Formularz skargi
|